آشنایی بیشتر با روستای دیدنی هورامان ژاورود (دگـاگـا)
وه هـــــه ورامـــــــان دا وه هــــــه ورامـــــان دا
ئه ی دل ســـه فـــه ر کـــه ر وه هـه ورامــان دا
خـســووس جـه فــه ســلی نـه و وه هـــاران دا
سه ر شاخ سـه ر کـه مـه ر سه ر کـوسـاران دا
میرزای هورامی
سلام بر شما رهگذران راه دگاگا
خوش آمدید
با ما باشید با دانستنی ها و دیدنی هایی از روستای زیبای دگاگا
دگاگا دربازه بهشت سردشت و هه یشور و کوسالان و شاهو
مدیر وبلاگ
زوبده ی عه قیده و خو لاصه ی كه لام هه ر له تو بو توس ثه نای تام
الفوائح : كه شامل 527 شعر فارسی است كه همراه العقیده در سال 1352 توسط محی الدین صبری النعیمی در مصر بچاپ رسیده است . بجز این موارد كتابی در باره اصول طریقه نقشبندی از ایشان بجای مانده است .ناحیه هورامان كوهستانی و پر برف و باران است. میزان بارندگی سالیانه حدود 800-900 میلی متر می باشد. بخش اعظم این بارش به صورت برف و در قلل و دامنه كوهها صورت میگیرد.
موسیقی هورامان
موسیقی هورامان
بدون شک باید قبول کرد که سخن گفتن در مورد پیشینه ی فرهنگی هر ملتی بدون در نظر گرفتن اساس ادبیات عامیانه ی آن ملت امکان پذیر نیست و این فرهنگ فولکولوریک است که راه را برای شناسایی سایر اجزاء فرهنگی هموار می کند ادبیات شفاهی فولکلوریک است که ما را همچو راهنمایی مطمئن به اعماق فرهنگ ,تاریخ , ادبیات و تمدن ... هر ملتی سوق می دهد .
فولکلور عبارت است از مجموعه ی عقاید و افسانه ها و آداب و رسوم توده ی مردم , نمایشنامه ها و ترانه های مردم چه سنتی و محلی و آثار فولکلوریک هرقومی وملتی آیینه ی روشنی است که چهره ی حقیقی و عناصر زندگی مردم را می نمایاند. ماکسیم گورکی می گوید :« فولکلور پایه و اساس ادبیات و پشتوانه ی عظیمی است برای شاعران و نویسندگان . و اضافه می کند اگر ما شناخت درستی از گذشته داشته باشیم آینده ای درخشان خواهیم داشت .
بعضی از عناصر موسیقی ما بخشی از فولکلور را تشکیل می دهند . چرا که موسیقی کردی موسیقی بسیار وسیع و پرقدرتی است که بر چهار نوع تقسیم میشود.
نوع اول موسیقی محلی است که هر سال یکی از ترانه های آن گل می کند و بیشتر خوانندگان آن هم از شهرها سر در می آورند . نوع دوم موسیقی فولکلوریک است که با مراسم خاصی اجرا می شود و نوع سوم موسیقی« بیت خوانی» است و بیت یک قسم از ادبیات گونه ی مکری است که همراه با مراسم خاصی اجرا می شود و عبارت است از سلسله منظومه های حماسی و شور انگیزی میانه کردی که به صورت نظم ونثر نوشته شده است و بیت خوانی تا حدی شبیه به شاهنامه خوانی است و نوع چهارم ترانه ی سیاه چمانه و آهنگ عشق و غمناک نوع دیگر این موسیقی است که از صداهای مختلف این خواننده استفاده میکند و انواع صداهای گلو و در عین حال هر صدای مختلف را در آن ملودی بکار می برند واین باعث شگفت است چون خوانندگان مهم اپرا هم نمی توانند از هر سه صدر استفاده کنند . در کردستان نمونه های گونانی از موسیقی محلی وجود دارد که هر کدام بنا به شرایط جغرافیایی و قومی شکل و مختصات قومی گوناگونی دارند . و این گونه موسیقی وابسته به عصر باستان است . زیرا کردستان به علت داشتن کوه های بلند و صعب العبور و دره های عمیق تا حدی از ثأثیر پذیری عوامل بیگانه محفوظ مانده که هنوز در زبان کردی و اشعار و ترانه هایی وجود دارد که در ستایش آشوزرتشت و آتشکده های کردستان است . هورامان منطقه ای کردستانی است که از شرق به سنندج و از جانب غرب به ناحیه ی شهر شارزور در کردستان عراق و از شمال به شهر مریوان و از جانب جنوب به جوانرود محدود است . هورامان به دو ناحیه ی کلی تقسیم می شود . هورامان لهون که بر دامنه ی غربی کوه شاهو که در رشته کوه های زاگرس واقع شده است و اورامان تخت به ناحیه ی ژاوه رود که دامنه ی شرقی کوه شاهو را در بر می گیرد به عبارتی کوه شاهو ، هورامان را به دو ناحیه لهون و هورامان تخت تقسیم می کند.
كوه شاهو بخشي از رشته كوه زاگرس است و مهمترين و معروفترين كوه منطقه هورامان ميباشد اين كوه شاهو كوه شاهو بخشي از رشته كوه زاگرس است و مهمترين و معروفترين كوه منطقه هورامان ميباشد اين كوه بلندترين كوه استان كرمانشاه است و ارتفاع متوسط آن از سطح دريا حدود 3400 متر مي باشد. شاهو در شرق ناحيه هورامان قرار گرفته وطول وعرض آن به ترتيب حدود 75 كيلومتر ( از لب رودخانه سيروان در نزديكيهاي روستاي داريان تا شهر روانسر) و 15 كيلومتر ( از شهر پاوه تادره ژاوه رود ) مي باشد. اين كوه داراي قل معروفي چون زوالي( در نزديكي شهر پاوه ) و نور ( در نزديكيهاي روستاي داريان ) است. شاهو داراي مراتع و چراگاههاي فراوان و نيز هوارگاه هاي( ييلاق ) متعدد، كه با صفا ترين و معروترين آنها پياز دول ميشياو و گاول هستند، مي باشد. تنوع گياهي شاهو فوق العاده زياد است و حدود 30نوع گل و گياه در ارتفاعات مختلف آن رويش دارند. برخي از اين گياهان تعليغي. تعدادي خوراكي برخي معطر و بعضي سمي وتعدادي نيز داراي خواص درماني هستند. تنوع جانوري شاهو نيز قابل توجه است ، اما متاسفانه به علت شكار بي رويه نسل برخي از جانوران از جمله كبك در حال انقراض مي باشد بنا به گفته پيشينيان قبلا در شاهو پلنگ مشاهده شده است. خرس،روباه، شغال، گرگ از جمله جانوران موجود در شاهو هستند. جنس سنگهاي شاهو عمدتا آهكي است. در دامنه ارتفاعات شاهو تعداد زيادي چشمه وجود دارند كه تامين كننده آب كشاورزي و مشروب شهر هاي پاوه و روانسر و تعدادي روستاهاي منطقه مي باشند .
ئاخ پهی خهڵوهتی بدیــام وه بێ خــهم
سیوای تۆ دیدهم ،کهس نهدیام وه چهم
دڵ پهی دیدنــت کــام خهڵــوهت ســازۆ ؟
تۆی دیدهیــچــم بــی مـــهردم نمـــازۆ
.JPG)